Дунд насны ажил хайгчдад зориулсан зөвлөгөө(2007(03), 6-р сар)

Барууны орнуудад бусдад хөлс хүчээ зориулан амьдардаг дундаж хөлсний ажилтан нийт карьерынхаа хугацаанд 5-6 удаа ажлаа сольдог гэсэн судалгаа байдаг ажээ. Хэдийгээр манайд энэ талаар дорвитой судалгаа хийгдээгүй ч сүүлийн жилүүдэд энэ тоо өсч байгаа гэдэгтэй хэн ч маргахгүй буй заа.

Ажилд авах тухай заруудыг уншиж байхад 30 хүртэлх насны эрэгтэй эсхүл эмэгтэй хүнийг ажилд авна гэсэн үг үсгийг олонтаа харж болно. Хэдийгээр ийнхүү нас хүйс заах нь үндсэн хууль болон хүний эрхэд харшлах зүйл боловч хөдөлмөрийн зах зээл дээр ажил олгогчдын хувьд бичигдээгүй хууль үйлчилдэг нь нууц биш.

Энэ удаагийнхаа булангаар 35-аас дээш насны ажил хайгчдад зориулан хүсч байгаа ажилдаа ороход тустай зарим нэг зөвлөгөөг тусгахаар шийдлээ. 35-аас дээш насныхан хэмээн онцолсны учир нь дээрх насны ангилалд багтаж буй ажил хайгчдад хүссэн газраа боломжийн цалинтай ажилд ороход маш хүндрэлтэй байдгаас үүдэлтэй. Тэдний хувьд дуртай ажилдаа орох байтугай зарим тохиолдолд ажилд орох ярилцлага (сонгон шалгаруулалт)-д орох магадлал ч залуучуудынхтай харьцуулахад бага байдаг.

Хэдийгээр бид хүссэн ажилдаа орж чадахгүй байгаа бүх бурууг ажил олгогчдод тохож болох боловч 35-аас дээш насны ажил хайгчдын зүгээс анхаарах зүйлс байдаг талаар энд өгүүлсъе.

Юуны өмнө анкет буюу СV –ээс эхэлье. Дундаас дээш наснынхны хувьд CV –д бичигдэх зүйлс их байдаг учир нилээд хэдэн хуудас цаас болж хувирах нь олонтаа. Уламжлал ёсоор ихэнх ажил хүсэгчид CV-дээ төгссөн сургуулиас эхлээд хийж байсан ажил болон хашиж байсан албан тушаалууд, хүлээж байсан үүрэг хариуцлагууд болон гэр бүлийн гишүүдийн талаарх мэдээллийг оруулан бичдэг. Мэдээж энэ бүх мэдээлэл CV-д зайлшгүй байх ёстой өгөгдлүүд боловч тэрхүү мэдээллээ чухам хэрхэн илэрхийлснээс шалтгаалан ажил олгогч байгууллагын Хүний нөөцийн менежерийн сонирхлыг татаж чадах уу үгүй юу гэдэг нь шалтгаална.

35-аас дээш насныхан CV-ээ бичихдээ дараахь хэдэн зарчмыг баримтлах

нь зүйтэй.

Дүрэм №1 CV-ээ бичихдээ өнгөрсөн цагт биш ирээдүй рүү илүү төвлөрөх

Магадгүй таны одоог хүртэл бичиж ирсэн CV тань таны ажлын туршлагыг илүү тусгасан CV байгаа болов уу. Тэгвэл одоо та CV-ээ бичихдээ таны хуримтлуулсан туршлага, олсон мэдлэг тань ирээдүй рүү чиглэгдсэн байхаар боловсруулвал таныг бүр ч илүү үнэ цэнэтэй ажилтан болгон харагдуулна. Хамгийн гол нь CV тань таныг тэтгэвэрт гарахад зориулсан цайллаган дээр танай боссын хэлэх магтаалын үгтэй адилхан байх ёсгүйг анхаар.

Жишээ нь санхүүгийн салбарт ажиллаж байгаад орон тооны цомхотголд орсон 40 нилээд гарсан хүн ажил хайж нэлээд олон байгууллагын хаалга тогшсон боловч амжилт олоогүй тухайгаа надад өгүүлж байсан юм. Учир нь түүний CV өнгөрсөн хугацаанд хийж байсан ажлууд, авч байсан гавьяа шагналуудын урт жагсаалт болон гэр бүлийнхнийнх нь талаарх мэдээллээр дүүрэн байсан боловч энэ хүн маань чухам ямар ур чадвартай болох, юу хийж чаддаг, цаашид юу хийж чадах талаарх мэдээллээр хомс байлаа.

Тэгэхээр 35-аас дээш насныхан CV-гээ бичихдээ гол анхаарах зүйл бол боломжит ажил олгогч таны анкетыг уншиж үзээд ярилцлагад урих сонирхол төрөхүйц түвшинд бичих хэрэгтэй. Үүний тулд CV-ээ хэрхэн өөрчилж бичих вэ гэдэг асуултыг та тавих байх. Хариулт нь маш энгийн. CV тань “миний хийсэн ажлуудыг хар даа” гэсэн байдлаар бус харин “би таны төлөө энэ, энэ ажлуудыг хийж чадна” гэсэн стилээр бичигдвэл боломжит ажил олгогчид маш эерэг сэтгэгдэл төрүүлж таныг ярилцлагад урих магадлал өснө.

Жишээ нь: Хэрэв та маркетинг, борлуулалтын албанд ажилладаг бол “Удаан хугацаааны турш борлуулагчаар ажиллаж байсан” гэхийн оронд “борлуулалтыг нэмэгдүүлэх x, y, z аргачлалд суралцсан бөгөөд t хугацаанд борлуулалтын маш өргөн сүлжээг бий болгож чадсан ба цаашид энэ чиглэлээр ажиллах өргөн боломжтой” гэвэл таны CV-г уншиж байгаа хүнд хичнээн их сонирхлыг төрүүлэх бол. Та энэ талаар урьд нь бодож үзэж байсан уу? Мэдээж энэхүү аргачлал нь зөвхөн борлуулалтын албанд ажиллаж байсан борлуулагчид хамааралтай бус өөр бусад мэргэжлийнхэнд ч шууд хамаатай. Хамгийн гол нь таны ажлын туршлага орохыг хүсч буй ажилтай чинь шууд хамааралтай байх нь чухал бөгөөд боломжит ажил олгогчийн хувьд өрсөлдөгчидтэй харьцуулахад чухам яагаад таныг энэ ажилд авах нь зүйтэй вэ гэсэн асуултын хариултыг өгөхүйц байдлаар бичигдэх нь зүйтэй.

Өөрөөр хэлбэл та CV бичихдээ хуучин ажил олгогчдоо ямар их цаг, хүч чадлаа зарцуулсныг бус харин шинэ ажил олгогчийнхоо төлөө өөрийн сурсан мэдсэн зүйл, хуримтлуулсан туршлагаа хэрхэн зориулж чадах вэ гэдгээ үзүүлэх хэрэгтэй. Та ийнхүү өөрийнхөө хуучин CV-г өөрчлөн найруулж бичээд зориуд цаг гарган харьцуулаад үзээрэй. Таны бодлоор аль CV нь ажил олгогчийн сонирхлыг илүү татах бол?

Дүрэм № 2: Огноог орхигдуулах хэрэггүй.

Таныг наснаас чинь болж ярилцлагад ч оруулалгүй хасчих вий гэсэн айдсаас болж та магадгүй сургууль төгссөн болон ажиллаж байсан он жилүүдээ нуухаар шийдэж холбогдох огноог CV-ээс авч хаясан байж болох юм. Энэ бол тийм я дэмжүүштэй сайхан санаа биш гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Учир нь байгууллагын Хүний нөөцийн менежерүүд энэ стратегийг маш сайн мэдэх бөгөөд таны энэхүү байдал нь “Би 40 настайдаа их санаа зовж байна” гэж CV дээрээ тод хараар бичсэнтэй агаар нэг буюу. Таны энэ байдал мэдээж ажил олгогчийн сонирхлыг татах нь юу л бол. Холбогдох бүх он сар, огноог оруулаад харин өнгөрсөн түүхээ их эрч хүчтэйгээр бичих нь зүйтэй. Өөрөөр хэлбэл та ирэх 10-20 жилийн турш шинэ ажил олгогчийнхоо төлөө эрч хүчтэй, өндөр бүтээмжтэйгээр ажиллаж чадна гэдгээ харуулах нь хамаагүй дээр.

Би саяхан 49 настай борлуулагчийн CV-тэй танилцсан юм. Тэрээр CV-ндээ холбогдох бүх огноог оруулж бичсэнээс гадна хэзээ ч ажлаа тасалдаггүй, бас өөрийнхээ ажлаа явуулахдаа хамгийн сүүлийн үеийн технологийг ашигладаг хэмээн бичсэн байсан. Мэдээж энэхүү мэдээлэл нь та өөрийнхээ 1980 онд дээд сургууль төгссөн тухай баримтаа нуух гэж оролдохоос хавьгүй үнэ цэнэтэй болох нь гарцаагүй. Харин ч өөрийгээ хамгаалан зарим нэг он сараа нууж сайхан боломжоо алдах хэрэггүй. Болж өгвөл өөрийнхээ мэдлэг, ур чадварыг боломжит ажил олгогчийнхоо төлөө хэрхэн ашиглаж чадахаа харуулах хэрэгтэй. Ажил олгогч тань ухаантай л бол таны энэхүү хичээл зүтгэлийг анзааралгүй өнгөрөхгүй л болов уу.

Дүрэм № 3: Өөрийгээ зарахаас бүү ай.

Дийлэнх ажил хүсэгчид бушуухан ажил олох гэсэн хүсэлдээ автан олон л бол сайн гэсэн стратеги баримтлан хэтэрхий олон тийшээ CV-ээ илгээдэг. Байх ёстой хэмжээнээс 2 дахин олон CV-г ийш тийш нь илгээх нь таны ажил олох магадлалыг 2 дахин нэмэгдүүлнэ гэсэн үг биш юм. Та цөөхөн бөгөөд чанартай ажил олгогчид руу CV-ээ илгээж харин дараа нь түүнийхээ араас сайн хөөцөлдөх хэрэгтэй. Араас нь хөөцөлдөнө гэдэг нь боломжит ажил олгогчоосоо “Та миний CV-г хүлээж авсан эсэхийг магадлах гэсэн юм.” хэмээн асууна гэсэн үг бас биш. Ийнхүү асуух нь тэдэнд таны талаар эерэг сэтгэгдэл төрүүлэхээсээ өмнө харин ч тэдний ундууцлыг хүргэж болзошгүй. Та өөрийнхээ мэдлэг, ур чадвар, ажлын туршлагыг харуулах арга замуудыг оновчтой сонгож бүтээлч гэдгээ харуулах хэрэгтэй. Харин ажил хайж байгаа гэсэн өрөвдөлтэй байдлаа харуулах гэж яарсны хэрэггүй. Та борлуулалт маркетингийн албанд ажилд орохыг хүсч байна уу? Урьд өмнө нь та энэ чиглэлээр ажиллаж байсан бол хуримтлуулсан туршлагаа ашиглаад үз. Жишээ нь та өөрийнхээ тухай, хийсэн бүтээсэн ажлуудынхаа тухай web хуудас хийж Интернетэд байрлуулж болох юм. Түүнчлэн та өөрийнхээ сайн мэддэг идэвхжүүлэлтийн арга хэрэгсэл ашиглаж болох юм. Жишээ нь туршилтын журмаар тодорхой хугацаанд үнэ төлбөргүй ажиллаж болно шүү дээ. Эсхүл гэрээгээр түр хугацаанд ажиллах боломжийг ч судалж үзэхэд илүүдэхгүй.

Өөрөөр хэлбэл ажил олгогч байгууллагын Хүний нөөцийн менежер зөвхөн таныг хэдэн онд сургууль төгссөнийг тань үнэлэх бус харин таныг хэр зэрэг ур чадвартай ажилтан болохыг харуулахуйц нөхцөл байдлыг үүсгэх хэрэгтэй. Та хэрэв энэ хүртэлх бидний өгч буй зөвлөгөөг даган өөрийнхээ CV-г шинэчлэн найруулж уншсан хүний сонирхлыг татаж чадахуйц болгож чадсан бол дараагийн ээлжинд тэрхүү бичсэн зүйлээ баталгаажуулах хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл та ямар ч залуу ажилтнаас илүү чадвартай гэдгээ бодит байдал дээр харуулах хэрэгтэй. Жишээ нь та 2 дахь өдөр 12.30-д ирж презентаци хийнэ гэсэн бол яг амласан цагтаа байх ёстой газартаа ирчихсэн байх нь зүйтэй. Өөрийнхээ зүгээс хийж чадах бусад амлалтуудыг өгч түүнийгээ хамгийн гол нь хариуцлагатайгаар, цаг хугацаанд нь биелүүлэх нь чухал. Эцэст нь дүгнэхэд ажил хүсэгчид, ялангуяа 35-аас дээш насныхан ажил олгогч руу CV-ээ өгчихээд зүгээр хүлээж суух бус харин өөрийнхээ давуу талуудыг харуулснаар яагаад чухам таныг энэ ажилд авах нь хамгийн зөв шийдвэр болохыг ажил олгогчдоо батлан үзүүлэх нь юу юунаас чухал гэдгийг санаж явууштай.

• < Prev